<\/p>\n\n\n\n
W kulturalnym \u015bwiatku zawrza\u0142o, a w relacjach polsko-niemieckich znalaz\u0142 si\u0119 kolejny element b\u0119d\u0105cy ko\u015bci\u0105 niezgody. Wszystko za spraw\u0105 \u201cRzeczywisto\u015bci\u201d Jacka Malczewskiego. Oczywi\u015bcie z sytuacj\u0105, w kt\u00f3rej polskie dzie\u0142a sztuki odnajdywane s\u0105 w\u015br\u00f3d arystokratycznych rodzin naszych zachodnich s\u0105siad\u00f3w, mamy do czynienia do\u015b\u0107 cz\u0119sto. Pikanterii w owym przypadku dodaje jednak fakt, i\u017c obraz zosta\u0142 oficjalnie wystawiony na licytacj\u0119.\u00a0<\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Malczewski – szemrana transakcja <\/strong><\/p>\n\n\n\n „Rzeczywisto\u015b\u0107” zosta\u0142a warunkowo sprzedana na aukcji w DESIE za 17 mln z\u0142. Do realizacji transakcji i wydania obrazu dojdzie, gdy zostanie ustalony stan prawny obrazu.<\/p>\n\n\n\n Wraz z op\u0142atami na rzecz domu akcyjnego, wylicytowana cena „Rzeczywisto\u015bci” Malczewskiego wynios\u0142a 20 400 000 z\u0142otych. To najdro\u017cej sprzedane dzie\u0142o na polskim rynku aukcyjnym. Rekordem jest r\u00f3wnie\u017c ca\u0142kowity obr\u00f3t aukcji, kt\u00f3ry wyni\u00f3s\u0142 blisko 44 mln z\u0142.<\/p>\n\n\n\n Do tej pory najdro\u017cszym dzie\u0142em sztuki w historii polskiego rynku by\u0142 \u201ePortret damy\u201d Rubensa, kt\u00f3ry zosta\u0142 sprzedany w marcu tego roku za 14,4 mln z\u0142. Spo\u015br\u00f3d polskich prac rekordow\u0105 kwot\u0119 13,44 mln z\u0142otych uzyska\u0142 w listopadzie 2021 roku r\u00f3wnie\u017c na aukcji w DESA Unicum obraz \u201eDwie m\u0119\u017catki\u201d Andrzeja Wr\u00f3blewskiego.<\/p>\n\n\n\n Obecnie jednak nie mo\u017cemy by\u0107 pewni, czy transakcja dojdzie do skutku. Prokuratura bada stan prawny i proweniencj\u0119 dzie\u0142a. Chodzi o ustalenie, czy wyw\u00f3z dzie\u0142a z Polski w latach 50. przez jego \u00f3wczesnych w\u0142a\u015bcicieli odby\u0142 si\u0119 zgodnie z prawem, czy posiadali oni pozwolenie na wyw\u00f3z obrazu. <\/p>\n\n\n\n Dom aukcyjny DESA, kt\u00f3ry zajmuje si\u0119 sprzeda\u017c\u0105 dzie\u0142 sztuki, przedstawi\u0142 swoje stanowisko, kt\u00f3re ma potwierdza\u0107, i\u017c nic nie stoi na przeszkodzie, aby \u201cRzeczywisto\u015b\u0107\u201d mog\u0142a zmieni\u0107 w\u0142a\u015bciciela. Wed\u0142ug zgromadzonych przez nich dokument\u00f3w wynika, i\u017c wspomniany obraz sta\u0142 si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 polsko-niemieckiej rodziny przed 1939 r. \u201cW latach 50. (pomi\u0119dzy 1954 a 1956 r.) przeprowadzi\u0142a si\u0119 ona z Polski do RFN na skutek akcji \u0142\u0105czenia rodzin. Zabra\u0142a ze sob\u0105 obraz jako mienie przesiedle\u0144cze”.<\/p>\n\n\n\n Wed\u0142ug dokument\u00f3w w 1957 roku obraz znajdowa\u0142 si\u0119 w RFN. W 2021 roku dzie\u0142o zosta\u0142o wystawione na aukcj\u0119 na austriackim ebay\u2019u, przez spadkobierc\u0119 rodziny. Pracownicy DESA zobaczyli obraz Malczewskiego na internetowej aukcji i od razu skontaktowali si\u0119 z jego w\u0142a\u015bcicielem. Ostatecznie, po udzieleniu zgody przez w\u0142a\u015bciwy niemiecki urz\u0105d na sta\u0142y wyw\u00f3z do Polski, obraz trafi\u0142 na aukcj\u0119.<\/p>\n\n\n\n Wed\u0142ug dyrektor Centrum Informacyjnego MKiDN Anny Paw\u0142owskiej-Pojawy, „Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego podj\u0119\u0142o dzia\u0142ania zmierzaj\u0105ce do ustalenia los\u00f3w obrazu i jego aktualnego statusu prawnego”. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego zg\u0142osi\u0142o do prokuratury podejrzenie o pope\u0142nieniu przest\u0119pstwa nielegalnego wywiezienia obrazu z Polski w latach 50.<\/p>\n\n\n\n Paw\u0142owska-Pojawa poinformowa\u0142a, \u017ce zwa\u017cywszy na istnienie powa\u017cnych przes\u0142anek uzasadniaj\u0105cych podejrzenie, i\u017c obraz by\u0142 przedmiotem przest\u0119pstwa, MKiDN z\u0142o\u017cy\u0142o odpowiednie zawiadomienie do organ\u00f3w \u015bcigania 25 marca 2022 roku, a wi\u0119c na kilka miesi\u0119cy przed wystawieniem obrazu na sprzeda\u017c. Zaznaczy\u0142a przy tym, \u017ce Dom Aukcyjny DESA Unicum ju\u017c 7 lutego 2022 r. zosta\u0142 uprzedzony przez ministerstwo, \u017ce nale\u017cy liczy\u0107 si\u0119 z podj\u0119ciem wobec obrazu dzia\u0142a\u0144 restytucyjnych.<\/p>\n\n\n\n Natomiast rzecznik prasowy Prokuratury Okr\u0119gowej w Warszawie Aleksandra Skrzyniarz poinformowa\u0142a, \u017ce „po przeanalizowaniu zgromadzonego materia\u0142u dowodowego, jak r\u00f3wnie\u017c po odebraniu deklaracji od komisanta i komiteta (domu aukcyjnego i nabywcy obrazu), postanowi\u0142a o kontynuowaniu powierzenia obrazu Jacka Malczewskiego \u201cRzeczywisto\u015b\u0107\u201d domowi aukcyjnemu”. Doda\u0142a, \u017ce na obecnym etapie post\u0119powania nie zachodz\u0105 przes\u0142anki do niezw\u0142ocznego odebrania obrazu dotychczasowemu przechowawcy i powierzenia go innym podmiotom. Tym samym uchylone zosta\u0142o wcze\u015bniej wydane postanowienie prokuratury rejonowej”.<\/p>\n\n\n\n Aukcja odby\u0142a si\u0119 warunkowo, oznacza to, \u017ce transakcja zakupu odb\u0119dzie si\u0119 dopiero po wyja\u015bnieniu statusu prawnego dzie\u0142a. Los \u201cRzeczywisto\u015bci\u201d jest zatem nieznany, a rozbie\u017cno\u015bci w dokumentacji nie u\u0142atwiaj\u0105 sprawy. Musimy jednak liczy\u0107 si\u0119 z tym, \u017ce obraz zostanie sprzedany. <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Grabie\u017c dzie\u0142 – Niemcy i Rosjanie <\/strong><\/p>\n\n\n\n Takich sytuacji w historii naszego kraju jest wiele. Polska straci\u0142a po wojnie wiele dzie\u0142 sztuki. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich zapewne bezpowrotnie zosta\u0142a zniszczona. Poszukiwania wielu wci\u0105\u017c trwaj\u0105. Zdarza si\u0119, \u017ce niekt\u00f3re po latach trafiaj\u0105 z powrotem do kraju nad Wis\u0142\u0105. <\/p>\n\n\n\n Najwi\u0119ksze straty Polska ponios\u0142a w tej dziedzinie w wyniku II wojny \u015bwiatowej. Nie spos\u00f3b dok\u0142adnie ich wyliczy\u0107, poniewa\u017c brakuje wystarczaj\u0105cej bazy dokumentacyjnej \u2013 zaraz po wojnie nie by\u0142y przygotowywane pe\u0142ne rejestry strat, a cz\u0119\u015b\u0107 oryginalnej dokumentacji \u017ar\u00f3d\u0142owej zosta\u0142a \u015bwiadomie zniszczona lub wywieziona przez okupant\u00f3w. Dlatego te\u017c najcz\u0119\u015bciej cytowana liczba \u2013 516 tys. pojedynczych utraconych dzie\u0142 sztuki jest oparta na \u017ar\u00f3d\u0142ach archiwalnych, nie oddaj\u0105cych ogromnego znaczenia strat. Obejmuje ona bowiem wy\u0142\u0105cznie te obiekty, kt\u00f3re zarejestrowano w latach powojennych, a w\u00f3wczas skupiano si\u0119 przede wszystkim na dzie\u0142ach sztuki dawnej. <\/p>\n\n\n\n Wed\u0142ug informacji Ministerstwa Spraw Zagranicznych przygotowania do grabie\u017cy de facto rozpocz\u0119to jeszcze w Niemczech, przed wybuchem dzia\u0142a\u0144 wojennych. Zesp\u00f3\u0142 historyk\u00f3w sztuki wyspecjalizowanych w polskich zbiorach z kontakt\u00f3w przedwojennych przygotowa\u0142 list\u0119 kolekcji prywatnych, jak i muzealnych, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej poszukiwali nazi\u015bci i pocz\u0105tkowo konfiskowali, ale nast\u0119pnie w czasie dalszych grabie\u017cy wywozili poza tereny Rzeczypospolitej. Po \u201cwyzwoleniu\u201d akcj\u0119 wywo\u017cenia d\u00f3br kultury z Ziem Zachodnich i P\u00f3\u0142nocnych przeprowadza\u0142y jednostki wojenne z administracji radzieckiej. Mo\u017cemy \u015bmia\u0142o powiedzie\u0107, \u017ce naszym dobrami podzielili si\u0119 zar\u00f3wno zachodni, jak i wschodni s\u0105siedzi. <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Najcenniejsi \u201czagubieni\u201d <\/strong><\/p>\n\n\n\n Rze\u017aby Wita Stwosza. Ryciny Durera. Obrazy Rubensa. W przedwojennych polskich kolekcjach znajdowa\u0142y si\u0119 prawdziwe arcydzie\u0142a. W czasie wojny wiele z nich skradziono i wywieziono, g\u0142\u00f3wnie do Niemiec. Inne bezmy\u015blnie niszczono. <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Powszechnie wiadomo, \u017ce w czasach II wojny \u015bwiatowej Niemcy masowo wywozili z Polski rze\u017aby i obrazy. Niewiele os\u00f3b wie jednak, \u017ce dokonywano tak\u017ce mniej oczywistych kradzie\u017cy. Okazuje si\u0119 bowiem, \u017ce nazi\u015bci nie oszcz\u0119dzali nawet antab, czyli klasztornych ko\u0142atek. Ich \u0142upem pad\u0142a konkretnie jedna, i to nie byle jaka. Ko\u0142atka, pierwotnie umocowana na bocznych drzwiach roma\u0144skiego ko\u015bci\u00f3\u0142ka w Czerwi\u0144sku, pochodzi\u0142a z okresu mi\u0119dzy X a XIII wiekiem. Wykonano j\u0105 z br\u0105zu. Odlewy takie by\u0142y w\u00f3wczas prawdziw\u0105 rzadko\u015bci\u0105. Co jeszcze bardziej nietypowe dla wyst\u0119pk\u00f3w dokonywanych w tamtym czasie, sprawc\u0119 tej kradzie\u017cy znamy z imienia i nazwiska. By\u0142 nim profesor historii sztuki Dagobert Frey. Ten sam, kt\u00f3ry osobi\u015bcie nadzorowa\u0142 demonta\u017c komink\u00f3w w Zamku Kr\u00f3lewskim w Warszawie. Roma\u0144ska antaba nigdy nie wr\u00f3ci\u0142a do Czerwi\u0144ska, a dzi\u015b prawdopodobnie znajduje si\u0119 w r\u0119kach spadkobierc\u00f3w profesora.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Pierwotne umiejscowienie rze\u017aby Wita Stwosza przedstawiaj\u0105cej \u015bwi\u0119t\u0105 Ann\u0119 Samotrzeci\u0105 nie jest znane. Do Muzeum Diecezjalnego w Tarnowie, gdzie widziano j\u0105 po raz ostatni, przyw\u0119drowa\u0142a prawdopodobnie z krakowskiej kolegiaty \u015awi\u0119tej Anny lub z kt\u00f3rej\u015b z kaplic ko\u015bcio\u0142a Mariackiego.\u00a0 W 1940 roku dzie\u0142o zosta\u0142o zrabowane przez Niemc\u00f3w pod pretekstem organizacji wystawy dzie\u0142 Wita Stwosza w Norymberdze, rodzinnym mie\u015bcie rze\u017abiarza.<\/p>\n\n\n\n Rze\u017aba Anny Samotrzeciej nie by\u0142a jedynym dzie\u0142em mistrza, kt\u00f3re wywieziono z Polski. Podobny los spotka\u0142 figury z o\u0142tarza ko\u015bcio\u0142a Mariackiego, mimo \u017ce planowano ich zabezpieczenie. Marta Grzywacz w ksi\u0105\u017cce \u201eObro\u0144ca skarb\u00f3w\u201d tak opisuje zamiary ochrony jednego z najwi\u0119kszych krakowskich skarb\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n Towarzystwo Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Historii i Zabytk\u00f3w Krakowa w marcu 1938 roku postanawia powo\u0142a\u0107 komitet do ochrony o\u0142tarza Wita Stwosza na wypadek wojny. Karola Estreichera nie ma w\u00f3wczas na posiedzeniu, przebywa w Sztokholmie, ale wszyscy znaj\u0105 jego opini\u0119: o\u0142tarz mariacki powinien by\u0107 ewakuowany. Jednak padaj\u0105 te\u017c inne propozycje \u2013 mo\u017ce wystarczy tylko zabezpieczy\u0107 sklepienie \u015bwi\u0105tyni? Albo wybudowa\u0107 schron i z pomoc\u0105 wyci\u0105g\u00f3w spu\u015bci\u0107 do niego rze\u017aby?<\/em><\/p>\n\n\n\n Figury tu\u017c po wojnie uda\u0142o nam si\u0119 odzyska\u0107. Po tarnowskiej rze\u017abie \u015blad jednak zagin\u0105\u0142. Mo\u017cna si\u0119 tylko zastanawia\u0107, czy gdyby znalaz\u0142a si\u0119 w tym samym transporcie, tak\u017ce powr\u00f3ci\u0142aby do Polski.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n \u201ePORTRET FRYDERYKA CHOPINA\u201d, AMBRO\u017bY MIEROSZEWSKI<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u201ePortret Fryderyka Chopina\u201d jest jednym z serii zaginionych w wojennej zawierusze portret\u00f3w ca\u0142ej rodziny Chopin\u00f3w. D\u0142ugo wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce ich odnalezienie graniczy z cudem. Prze\u0142om w poszukiwaniach nast\u0105pi\u0142 w pa\u017adzierniku 1976 roku. Maria Lewkowicz, pracowniczka Towarzystwa im. Fryderyka Chopina, podczas leniwego popo\u0142udnia sp\u0119dzanego przed telewizorem zobaczy\u0142a na ekranie odbiornika podobizn\u0119 siostry kompozytora, Izabelli. Cenny obraz okaza\u0142 si\u0119\u2026 elementem wystroju mieszkania bohater\u00f3w enerdowskiego filmu obyczajowego \u201eCo tydzie\u0144 wesele\u201d.<\/p>\n\n\n\n Nied\u0142ugo potem wysz\u0142o na jaw, \u017ce portrety przedstawicieli rodziny Chopin\u00f3w s\u0105 jednym z ulubionych element\u00f3w wystroju enerdowskich scenograf\u00f3w. W innym filmie na \u015bcianie pojawi\u0142a si\u0119 nawet podobizna samego Fryderyka. Strona niemiecka do dzi\u015b zarzeka si\u0119, \u017ce w filmach wykorzystano jedynie kopie zaginionych obraz\u00f3w. Mimo to jeszcze nie zdecydowa\u0142a si\u0119 na zaprezentowanie ich polskim ekspertom.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Drzeworyt przedstawiaj\u0105cy \u015bw. Antoniego Pustelnika pochodzi\u0142 ze zbior\u00f3w Jakuba Kabruna, znanego gda\u0144skiego kupca i kolekcjonera. Swego czasu by\u0142 eksponatem z kolekcji Muzeum Miejskiego w Gda\u0144sku. W czasie II wojny \u015bwiatowej grafik\u0119 wywieziono do miasta Gotha w Dolnej Saksonii, a stamt\u0105d \u2013 prawdopodobnie do Zwi\u0105zku Radzieckiego. <\/p>\n\n\n\n Pe\u0142ne ekspresji dzie\u0142o polskiego malarza historycznego J\u00f3zefa Brandta, przedstawiciela szko\u0142y monachijskiej, prawdopodobnie podzieli\u0142o losy innych eksponat\u00f3w wywiezionych z Muzeum \u015al\u0105skiego w Katowicach. Po jego likwidacji zbiory zosta\u0142y przetransportowane do Landesmuseum w Bytomiu. Wiele z nich zrabowano lub zniszczono, a pozosta\u0142\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 rozlokowano po wojnie w okolicznych klasztorach i pa\u0142acach.<\/p>\n\n\n\n Dobr\u0105 nowin\u0105 jest jednak to, \u017ce uda\u0142o nam si\u0119 odzyska\u0107 inne dzie\u0142o tego autora, \u201eNiebezpieczn\u0105 przepraw\u0119\u201d. Obraz ten ma by\u0107 w przysz\u0142o\u015bci elementem sta\u0142ej ekspozycji malarstwa nurtu monachijskiego w Muzeum \u015al\u0105skim.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Po\u017car uratowany przed po\u017carem \u2013 tak mo\u017cna w skr\u00f3cie przedstawi\u0107 histori\u0119 obrazu Canaletta. Podczas po\u017cogi, kt\u00f3ra w pocz\u0105tkach wrze\u015bnia 1939 roku wybuch\u0142a w wyniku bombardowania, obraz przeniesiono z Zamku Kr\u00f3lewskiego do Muzeum Narodowego. Niestety, nie by\u0142 to koniec jego w\u0119dr\u00f3wki. Muzealne eksponaty sukcesywnie stamt\u0105d wywo\u017cono. Trafia\u0142y najpierw do Krakowa, a nast\u0119pnie \u2013 do Rzeszy.<\/p>\n\n\n\n Do dzi\u015b nie wiadomo, jakie s\u0105 dalsze losy obrazu Canaletta. Mo\u017cna si\u0119 jednak domy\u015bla\u0107, \u017ce nie by\u0142 on potraktowany gorzej ni\u017c te dzie\u0142a sztuki, kt\u00f3re zosta\u0142y w Muzeum. Zabytki, kt\u00f3rych zawczasu nie wywieziono, w wi\u0119kszo\u015bci sp\u0142on\u0119\u0142y podczas akcji niszczenia Warszawy po kl\u0119sce powstania z 1944 roku.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Wykonan\u0105 z wapienia gotyck\u0105 figurk\u0119 Madonny widywano ju\u017c pono\u0107 po wojnie. Niemieccy historycy sztuki wysy\u0142ali swoim polskim kolegom nie\u015bmia\u0142e sygna\u0142y, \u017ce mo\u017ce znajdowa\u0107 si\u0119 ona w jednej z prywatnych kolekcji pod Bonn. Na razie jednak tylko jedno jest pewne: w toru\u0144skim ko\u015bciele \u015awi\u0119tych Jan\u00f3w po rze\u017abie pozosta\u0142a jedynie jej podstawa. Madonny jak nie by\u0142o, tak nie ma. Nale\u017cy doda\u0107, \u017ce nazistowska grabie\u017c bynajmniej nie przeszkodzi\u0142a torunianom w oddawaniu czci utraconemu wizerunkowi Naj\u015bwi\u0119tszej Panienki. Kult toru\u0144skiej Madonny trwa nieprzerwanie do dzi\u015b.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n \u201eLe\u017c\u0105ca lwica\u201d to jeden z trzech zaginionych podczas wojny rysunk\u00f3w mistrza niemieckiego renesansu. Jak wiele innych dzie\u0142, tak\u017ce to mia\u0142o wzbogaci\u0107 kolekcje Rzeszy, prawdopodobnie jako element ekspozycji tworzonego w Linzu muzeum. Niestety, \u201eLe\u017c\u0105ca lwica\u201d do Linzu raczej nie trafi\u0142a. Wszelkie tropy urywaj\u0105 si\u0119 w Krakowie.<\/p>\n\n\n\n Co ciekawe, do badaczy kultury informacja o tym, \u017ce rycina ju\u017c nie znajduje si\u0119 w polskich zbiorach, najwyra\u017aniej nie dotar\u0142a. Jeszcze do ko\u0144ca lat 70. do Gabinetu Rycin Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego sp\u0142ywa\u0142y z ca\u0142ego \u015bwiata pro\u015bby o wypo\u017cyczenie rysunku na wystawy. W tym tak\u017ce \u2013 o ironio \u2013 z Niemiec.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Powsta\u0142y w pocz\u0105tkach XVII stulecia szkic Rubensa \u201eChrystus upadaj\u0105cy pod krzy\u017cem\u201d do polskich zbior\u00f3w trafi\u0142 pod koniec XIX wieku. Przed wojn\u0105 zosta\u0142 uznany za jeden z najcenniejszych eksponat\u00f3w w kolekcji Muzeum Narodowego. Nic dziwnego, \u017ce w\u015br\u00f3d rabuj\u0105cych polskie zbiory Niemc\u00f3w do\u015b\u0107 szybko znalaz\u0142 swojego amatora. \u201eChrystus upadaj\u0105cy pod krzy\u017cem\u201d nie jest zreszt\u0105 jedynym z zaginionych dzie\u0142 najs\u0142ynniejszego z flamandzkich malarzy. Na odnalezienie czeka tak\u017ce \u201eDiana i Kallisto\u201d, szkic przedstawiaj\u0105cy scenk\u0119 z \u201eMetamorfoz\u201d Owidiusza.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Portret m\u0142odego m\u0119\u017cczyzny p\u0119dzla samego mistrza Rafaela powsta\u0142 w pocz\u0105tkach XVI wieku. Jego odnalezienie jest chyba jednym z najbardziej wyczekiwanych sukces\u00f3w w \u017cmudnym procesie odzyskiwania dzie\u0142 zrabowanych w trakcie II wojny \u015bwiatowej. W krakowskim Muzeum Czartoryskich przez lata wisia\u0142a nawet oryginalna rama obrazu, a w niej fotografia zaginionego dzie\u0142a. Tymczasem, cho\u0107 w po\u0142owie lat 80. za spraw\u0105 pewnego tajemniczego Amerykanina pojawi\u0142 si\u0119 cie\u0144 nadziei na odnalezienie obrazu, do dzi\u015b nie uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107 miejsca jego pobytu. <\/p>\n\n\n\n O \u201ePortrecie m\u0142odzie\u0144ca\u201d pami\u0119taj\u0105 nie tylko krakowscy muzealnicy. Nie zapominaj\u0105 o nim te\u017c\u2026 wielbiciele kultury popularnej. W\u0105tek straty obrazu pojawi\u0142 si\u0119 w jednym z najg\u0142o\u015bniejszych polskich krymina\u0142\u00f3w ostatnich lat.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Nieliczni odzyskani <\/strong><\/p>\n\n\n\n Uda\u0142o nam si\u0119 odzyska\u0107 mi\u0119dzy innymi dwa obrazy, kt\u00f3re zaliczone zosta\u0142y do strat wojennych, czyli obrazy Marcellego Bacciarellego. \u201ePo\u015bwi\u0119cenie \u015awi\u0105tyni Jerozolimskiej przez Salomona\u201d oraz \u201eSalomon otoczony niewiastami cudzoziemskimi sk\u0142ada ofiary bogom poga\u0144skim\u201d potocznie nazwany \u201eOfiar\u0105 Salomona\u201d, kt\u00f3re zosta\u0142y wystawione w jednym z warszawskich dom\u00f3w aukcyjnych. P\u0142\u00f3tna pochodzi\u0142y z kolekcji Edwarda Rastawieckiego, a w 1870 r. zosta\u0142y zakupione przez Seweryna Miel\u017cy\u0144skiego. Ten podarowa\u0142 je pozna\u0144skiemu Towarzystwu Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk. W 1924 r. obrazy zdeponowano w Muzeum Wielkopolskim. W 1939 r. Niemcy \u201ezarekwirowali\u201d dzie\u0142a i w\u0142\u0105czyli do zbior\u00f3w Kaiser Friedrich Museum Posen. Po wojnie obrazy zosta\u0142y uznane za straty wojenne i zarejestrowano je w bazie danych d\u00f3br kultury utraconych w czasie II wojny \u015bwiatowej. Dzie\u0142a w 2008 r. wystawiono na sprzeda\u017c w domu aukcyjnym. W styczniu 2013 r. uda\u0142o si\u0119 zabezpieczy\u0107 obrazy w domu prywatnego kolekcjonera. Obecnie znajduj\u0105 si\u0119 w Muzeum Narodowym w Poznaniu. Do pozna\u0144skiego muzeum odzyskano tak\u017ce: \u201ePo\u0142\u00f3w ryb na rzece\u201d Salomona Ruisdaela, \u201eSacra Conversazione\u201d Palmy Vecchio, \u201e\u015aw. Jana Chrzciciela\u201d Jose\u2019a de Ribera, czy te\u017c \u201eAutoportret w zbroi\u201d Lovisa Corrintha.<\/p>\n\n\n\n W pa\u017adzierniku 2020 r. do Muzeum Narodowego w Poznaniu powr\u00f3ci\u0142 po 81 latach obraz \u201eChata w \u015bniegu\u201d Micha\u0142a Gorskina-Wywi\u00f3rskiego. Jak zauwa\u017cy\u0142 w\u00f3wczas wiceszef resortu kultury, Jaros\u0142aw Sellin, w ostatnich 5 latach odzyskano ponad 500 obiekt\u00f3w. Wiceminister zwraca\u0142 uwag\u0119, \u017ce nie wszystkie zaginione dzie\u0142a znajduj\u0105 si\u0119 za granic\u0105, niekt\u00f3re, jak obraz \u201eChata w \u015bniegu\u201d ukrywane s\u0105 w Polsce \u2013 w r\u0119kach prywatnych. Dzie\u0142o Gorstkin-Wywi\u00f3rskiego zosta\u0142o przez Niemc\u00f3w wypo\u017cyczone w 1939 r. do \u017bydowa pod Kaliszem, gdzie znajdowa\u0142a si\u0119 niemiecka jednostka wojskowa. P\u00f3\u017aniej obrazu nie oddali.<\/p>\n\n\n\n W 1960 r. uda\u0142o si\u0119 z Londynu sprowadzi\u0107 do kraju zaginiony kielich Kazimierza Wielkiego z 1351 r., kt\u00f3ry by\u0142 darem monarchy dla kolegiaty w Trzemesznie (powiat gnie\u017anie\u0144ski), ale obecnie przetrzymywany jest w Krakowie na Wawelu. 30 stycznia 2007 r. przedstawiciel Ministerstwa Spraw Zagranicznych przekaza\u0142 na r\u0119ce Metropolity Pozna\u0144skiego odzyskane ksi\u0119gi \u201eJura Vicariorium\u201d, powsta\u0142e w XV w. Nie uda\u0142o si\u0119 z muzeum w Aszchabadzie, czyli stolicy Turkmenistanu sprowadzi\u0107 skradzionego obrazu \u201eWniebowzi\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny\u201d z Szamotu\u0142. Ukradli go Niemcy, ale p\u00f3\u017aniej to Rosjanie wywie\u017ali go na wsch\u00f3d, a tak\u017ce nie wr\u00f3cono skradzionego \u201eskrzyd\u0142a o\u0142tarzowego z M\u0105drego\u201d, kt\u00f3re powsta\u0142o w 1529 r. i znajdowa\u0142o si\u0119 w Muzeum Diecezjalnym w Poznaniu. Przepad\u0142y wypo\u017cyczone przez Uniwersytet Humboldta w Berlinie kroniki z XIV w., napisanej po polsku i \u0142acinie. By\u0142y przechowywane w D\u0105br\u00f3wce Wielkopolskiej w ko\u015bciele \u015bw. Jakuba Aposto\u0142a.<\/p>\n\n\n\n W 2000 r. z Muzeum Narodowego w Poznaniu skradziono rodem z filmu obraz Claude\u2019a Moneta pt. \u201ePla\u017ca w Pourville\u201d. M\u0119\u017cczyzna sp\u0119dza\u0142 wiele godzin w muzeum pod pretekstem szkicowania innego obrazu. U\u015bpi\u0142 czujno\u015b\u0107 pracownik\u00f3w i korzystaj\u0105c z chwili nieuwagi, wyci\u0105\u0142 obraz z ram. Na miejscu pod\u0142o\u017cy\u0142 kopi\u0119. Fakt ten odkryto po paru dniach, a brak alarm\u00f3w i kamer, uchroni\u0142 m\u0119\u017cczyzn\u0119 przed z\u0142apaniem. Obraz odzyskano dopiero po 10 latach, gdy policjanci namierzyli m\u0119\u017cczyzn\u0119 z Olkusza, a kradzie\u017c potwierdzili za pomoc\u0105 wcze\u015bniej wykonanych i zarchiwizowanych odcisk\u00f3w palc\u00f3w. Okaza\u0142o si\u0119 w\u00f3wczas, \u017ce m\u0119\u017cczyzna ukrad\u0142 dzie\u0142o, poniewa\u017c by\u0142 fascynatem tw\u00f3rczo\u015bci francuskiego malarza, a sam obraz ukry\u0142 w szafie.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Podsumowanie <\/strong><\/p>\n\n\n\n O tym, jakie straty ponie\u015bli\u015bmy w czasach wojennych, m\u00f3wimy do\u015b\u0107 cz\u0119sto w kontek\u015bcie strat militarnych, czy, co przecie\u017c oczywiste, podkre\u015blamy, jak wielu naszych rodak\u00f3w ponios\u0142o \u015bmier\u0107. Warto jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce niszczenie narodu odbywa si\u0119 na wielu p\u0142aszczyznach. W powy\u017cszym artykule skupi\u0142am si\u0119 na sztuce, kt\u00f3ra przecie\u017c jest wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 naszej narodowej to\u017csamo\u015bci. Jestem pewna, \u017ce wiele z dzie\u0142, kt\u00f3re powinny nale\u017ce\u0107 do naszego kraju, jeszcze uda si\u0119 odzyska\u0107 i mimo \u017ce jawi si\u0119 to, jak walka z wiatrakami, nale\u017cy j\u0105 kontynuowa\u0107 i odzyskiwa\u0107 nasze narodowe skarby. Musimy jednak liczy\u0107 si\u0119 i z tym, \u017ce wiele z nich zosta\u0142o po prostu zniszczonych – w ko\u0144cu chciano zlikwidowa\u0107 ca\u0142\u0105 tkank\u0119 narodu polskiego, ze sztuk\u0105 w\u0142\u0105cznie.\u00a0<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W kulturalnym \u015bwiatku zawrza\u0142o, a w relacjach polsko-niemieckich znalaz\u0142 si\u0119 kolejny element b\u0119d\u0105cy ko\u015bci\u0105 niezgody. Wszystko za spraw\u0105 \u201cRzeczywisto\u015bci\u201d Jacka Malczewskiego. Oczywi\u015bcie z sytuacj\u0105, w kt\u00f3rej polskie dzie\u0142a sztuki odnajdywane s\u0105 w\u015br\u00f3d arystokratycznych rodzin naszych zachodnich s\u0105siad\u00f3w, mamy do czynienia do\u015b\u0107 cz\u0119sto. Pikanterii w owym przypadku dodaje jednak fakt, i\u017c obraz zosta\u0142 oficjalnie wystawiony na […]<\/p>\nCzerwi\u0144ska antaba<\/strong><\/h1>\n\n\n\n
\u201e\u015awi\u0119ta Anna Samotrzecia z Tarnowa\u201d, Wit Stwosz<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\u201eKuszenie \u015bw. Antoniego\u201d, Lucas Cranach Starszy<\/strong><\/h1>\n\n\n\n
<\/h2>\n\n\n\n
\u201eWyjazd na polowanie\u201d, J\u00f3zef Brandt<\/strong><\/h1>\n\n\n\n
\u201eKr\u00f3l Stanis\u0142aw August ogl\u0105da Zamek Warszawski po po\u017carze w roku 1765\u201d, Bernardo Belotto (Canaletto)<\/strong><\/h1>\n\n\n\n
\u201ePi\u0119kna Madonna z Torunia\u201d<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\u201eLe\u017c\u0105ca lwica\u201d, Albrecht D\u00fcrer<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\u201eChrystus upadaj\u0105cy pod krzy\u017cem\u201d, Peter Paul Rubens<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
\u201ePortret m\u0142odzie\u0144ca\u201d, Rafael Santi<\/strong><\/h2>\n\n\n\n